Colletotrichum gloeosporioides – wprowadzenie
Colletotrichum gloeosporioides to gatunek grzybów z rodziny Glomerellaceae, który jest znany jako ważny pasożyt roślinny. Po raz pierwszy został opisany w 1882 roku przez Penziga, który nadał mu nazwę Vermicularia gloeosporioides. W ciągu kolejnych lat, ta nazwa została zmieniona na obecną, uznaną przez Index Fungorum. Gatunek ten jest szeroko rozpowszechniony na całym świecie i występuje w różnych strefach klimatycznych. Jego obecność w Polsce została potwierdzona na wielu roślinach, co czyni go istotnym zagadnieniem dla ogrodników i hodowców.
Systematyka i nazewnictwo
Z perspektywy systematyki, Colletotrichum gloeosporioides należy do rodziny Glomerellaceae oraz rzędu Glomerellales. W klasyfikacji według Index Fungorum, jego pozycja obejmuje również klasy Hypocreomycetidae i Sordariomycetes oraz podkról Pezizomycotina, a także królestwo Fungi. Należy zaznaczyć, że przez długi czas anamorfę tego gatunku traktowano jako odrębny gatunek – Glomerella cingulata. Obecnie jednak wiadomo, że jest to jedynie bezpłciowe stadium Colletotrichum gloeosporioides, co sprawia, że nazwa Glomerella cingulata jest już tylko synonimem.
W literaturze naukowej istnieje ponad 80 synonimów dla tej nazwy naukowej, co świadczy o złożoności badań nad tym gatunkiem oraz jego różnorodności morfologicznej. Zrozumienie systematyki tego grzyba jest kluczowe dla skutecznego zarządzania chorobami roślin, które wywołuje.
Morfologia i rozwój
Colletotrichum gloeosporioides charakteryzuje się złożonym cyklem życiowym, który obejmuje zarówno formy płciowe (teleomorfa), jak i bezpłciowe (anamorfa). Teleomorfa występuje rzadko i tworzy kuliste perytecja, w których powstają jednokomórkowe askospory o wymiarach 17–22 × 3–5 μm. Jednakże to anamorfa jest bardziej powszechna i rozpoznawalna. Tworzy owalne konidia w acerwulusach, które pojawiają się masowo na porażonych częściach roślin w postaci łososioworóżowych skupisk.
Konidia są cylindryczne, mają wymiary (10–)15–20(–25) x (3–)4–6 µm i cechują się tępym wierzchołkiem oraz nieco ostrą podstawą. Appressoria są jajowate lub ampułkowate, brązowe do średnio brązowych i mają rozmiary 8–12 × 6–9 µm. Na podłożu PDA (potato dextrose agar) kolonie rozwijają się do średnicy 8–9 cm po 10 dniach i mają kosmatą grzybnię o barwie od białej do dymnoszarej. Rewers tych kolonii ma kolor słomkowy z czarnymi kropkami.
Występowanie i siedlisko
Colletotrichum gloeosporioides jest gatunkiem szeroko rozprzestrzenionym na całym świecie. Można go spotkać w różnych strefach klimatycznych, co czyni go groźnym patogenem w różnych ekosystemach roślinnych. W Polsce teleomorfę tego grzyba zaobserwowano na wielu roślinach, w tym na pomidorze zwyczajnym oraz różnych gatunkach magnolii i różanecznika katawbijskiego. Dodatkowo występuje również na fiołku leśnym oraz wielu ziołach jak dzięgiel litwor czy macierzanka tymianek.
Anamorfę można zaobserwować na jabłoniach, daktylowcu właściwym oraz wielu gatunkach wierzb. W przypadku wiśni pospolitej oraz innych roślin owocowych obecność tego grzyba może prowadzić do poważnych strat plonów.
Znaczenie agronomiczne
Colletotrichum gloeosporioides jest uważany za jeden z najważniejszych patogenów roślinnych ze względu na zdolność do wywoływania licznych chorób grzybowych. Do najczęstszych chorób wywoływanych przez ten gatunek należy antraknoza, która dotyka wiele roślin uprawnych. Przykłady obejmują antraknozę borówki wysokiej, cyklamena, fikusa oraz pomidora.
Szkodliwość tego grzyba nie ogranicza się tylko do roślin uprawnych; może on również wpływać na inne gatunki roślin ozdobnych takich jak storczyki czy różaneczniki. Objawy choroby mogą prowadzić do znacznego osłabienia rośliny oraz obniżenia jakości plonów. W przypadku antraknozy owoców, skutki mogą być katastrofalne dla producentów owoców takich jak wiśnie czy truskawki.
Metody kontroli
Zarządzanie Colletotrichum gloeosporioides wymaga zintegrowanego podejścia obejmującego zarówno metody chemiczne, jak i agrotechniczne. Stosowanie fungicydów jest jedną z metod kontroli tego patogenu; jednakże ich skuteczność może być ograniczona przez rozwijającą się odporność grzyba na substancje aktywne.
W praktyce ogrodniczej warto skupić się również na profilaktyce. Odpowiednie praktyki agrotechniczne takie jak płodozmian czy eliminacja resztek roślinnych mogą znacząco zmniejszyć presję tego patogenu. Staranne monitorowanie stanu zdrowia roślin oraz szybka reakcja na pierwsze objawy choroby mogą pomóc w minimalizacji strat związanych z infekcjami.
Podsumowanie
Colletotrichum gloeosporioides to ważny gatunek grzybów pasożytniczych o szerokim zakresie występowania i znaczeniu agronomicznym. Jego obecność w Polsce stanowi istotne wyzwanie dla hodowców roślin i ogrodników ze względu na zdolność do
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).