Wstęp
III bitwa pod Chattanoogą, która miała miejsce w dniach 23–25 listopada 1863 roku, była jednym z kluczowych starć w trakcie amerykańskiej wojny secesyjnej. Konflikt ten rozegrał się w stanie Tennessee pomiędzy wojskami Unii, dowodzonymi przez generała Ulyssesa S. Granta, a armią Konfederatów pod dowództwem Braxtona Bragga. Zwycięstwo Unii w tej bitwie otworzyło drogę do dalszej ofensywy na południe, co miało kluczowe znaczenie dla przebiegu całej wojny. Siły Unii liczyły około 70 000 żołnierzy, podczas gdy Konfederaci dysponowali 37 000 ludzi.
Przed bitwą
Bitwa pod Chattanoogą była rezultatem wcześniejszych wydarzeń, w tym przegranej bitwy nad Chickamaugą, która zmusiła wojska Unii pod dowództwem Williama Rosecransa do odwrotu do Chattanoogi. Południowcy, podążając za wycofującymi się przeciwnikami, mieli na celu oblężenie miasta oraz wygłodzenie stacjonujących tam żołnierzy wojsk federalnych. Jednak ich marsz był na tyle wolny, że unioniści zdążyli przygotować obronę. Południowcy zajęli strategiczne pozycje na wzgórzach Missionary Ridge oraz Lookout Mountain, co pozwalało im kontrolować kluczowe szlaki zaopatrzeniowe.
Aby uniknąć kolejnej porażki, wojska Unii zostały wzmocnione. 17 października Ulysses S. Grant został mianowany głównodowodzącym wojsk Unii na zachodzie i natychmiast zdymisjonował Rosecransa, powierzając dowództwo George’owi Thomasowi. W trakcie przygotowań do wymarszu inżynier William F. „Baldy” Smith zaproponował plan usprawnienia dróg zaopatrzeniowych znany jako „Cracker Line”, który umożliwił dostarczanie żywności i amunicji do Chattanoogi.
Po przybyciu czterech dywizji pod wodzą Williama T. Shermana oraz informacji o ataku Jamesa Longstreeta na siły Ambrose’a E. Burnside’a pod Knoxville, wojska Północy przeszły do ofensywy. Dnia 23 listopada udało im się przełamać słaby front wojsk Thomasa, co zapowiadało nadchodzące starcie.
Bitwa
Pierwszy dzień bitwy
Plan ataku Unii zakładał uderzenie na flanki Konfederatów: wojska Hookera miały zaatakować z lewej strony, a oddziały Shermana z prawej. Rankiem 24 listopada trzy dywizje Północy przystąpiły do ataku. Odkrycie nieobsadzonego wąwozu pomiędzy wzgórzami a rzeką umożliwiło siłom Unii uderzenie na Lookout Mountain, gdzie spychali Konfederatów w górę zbocza. Bitwa ta została nazwana „bitwą wśród chmur” z powodu gęstej mgły, która przerwała walkę i zmusiła obie strony do wstrzymania działań bojowych.
Około godziny 15 walki zostały całkowicie wstrzymane z powodu braku amunicji po stronie Unii oraz ograniczonej widoczności spowodowanej mgłą. Wojska Hookera zdobyły Lookout Mountain, ponosząc straty wynoszące około 500 ludzi. Oddziały Shermana tymczasem przekroczyły rzekę i zajęły strategiczne pozycje na jednym z wzniesień Missionary Ridge.
Drugi dzień bitwy
Rankiem 25 listopada dywizje Shermana ponownie zaatakowały Missionary Ridge, jednak ich atak został odparty przez siły Cleburne’a. Również ofensywa Hookera na lewe skrzydło przeciwnika została powstrzymana przez zniszczenie mostu na Chattanooga Creek przez Konfederatów. Po południu Grant zdecydował o konieczności frontalnego ataku na pierwszą linię okopów konfederackich, aby zapobiec ich wzmocnieniu przez Cleburne’a. Armia Thomasa składająca się z 23 000 ludzi miała zaatakować frontalnie.
Pomimo trudnych warunków i niewielkich szans, wojska Unii osiągnęły linię obrony Konfederatów. W wyniku paniki żołnierze Bragga zaczęli wycofywać się w górę Missionary Ridge ku drugim i trzecim liniom okopów. Wojska Thomasa nie czekały na dalsze rozkazy i ruszyły za wycofującymi się przeciwnikami, co doprowadziło do zdobycia wzgórza przez siły Północy.
Po bitwie
Po zakończeniu walk armia Unii ogłosiła zwycięstwo jako „cud na Missionary Ridge”, podkreślając dramatyczny charakter frontalnego ataku na słabo obsadzone pozycje południowców. Paniczną ucieczkę żołnierzy Bragga można uznać za kluczowy element tego sukcesu; wielu z nich nie chciało strzelać do swoich współtowarzyszy broni, co osłabiło drugą i trzecią linię obrony.
Po bitwie armia Tennessee wycofała się o 45 kilometrów na południe w kierunku Atlanty. W wyniku tego sukcesu prezydent Konfederacji Jefferson Davis zdecydował o zmianie dowództwa armii Tennessee; Braxton Bragg został zastąpiony Josephem E. Johnstonem na jego stanowisku.
Dla Ulyssesa S. Granta bitwa pod Chattanoogą była ostatnim wielkim zwycięstwem na zachodzie; w roku 1864 został mianowany głównodowodzącym wszystkich sił Północy, a jego zastępcą na zachodnim froncie został William T. Sherman.
Straty i konsekwencje
Koszty III bitwy pod Chattanoogą były znaczące po obu stronach konfliktu. Wojska Unii straciły około 5 815 żołnierzy, podczas gdy straty Konfederatów wyniosły około 6 670 ludzi. Mimo że liczby te mogą wydawać się nieznacz
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).