Wstęp
Działko przeciwlotnicze Polsten to przykład innowacyjnej broni stworzonej w czasach II wojny światowej przez inżynierów z Polski, Czechosłowacji i Wielkiej Brytanii. Jego konstrukcja opierała się na sprawdzonym szwajcarskim modelu Oerlikon 20 mm, lecz wprowadzała szereg uproszczeń, które znacząco wpłynęły na koszty produkcji oraz łatwość obsługi. W artykule przyjrzymy się bliżej historii powstania Polstena, jego konstrukcji, zastosowaniom oraz użytkownikom tej broni.
Historia powstania Polstena
Produkcję działka Polsten rozpoczęto w 1944 roku, w czasie kiedy to różne armie poszukiwały skutecznych rozwiązań w zakresie obrony przeciwlotniczej. W obliczu intensyfikacji działań wojennych i rosnących potrzeb militarnych, konieczne stało się opracowanie broni, która byłaby zarówno wydajna, jak i tańsza w produkcji niż istniejące już modele. Opracowanie Polstena miało na celu nie tylko zwiększenie efektywności obrony powietrznej, ale również uproszczenie procesu wytwarzania broni.
Współpraca polskich i czeskich inżynierów z brytyjskimi specjalistami zaowocowała konstrukcją działka, które składało się z jedynie 119 części. W porównaniu do 250 elementów modelu Oerlikon, uproszczona budowa Polstena nie wpłynęła negatywnie na jego funkcjonalność czy niezawodność.
Konstrukcja i cechy techniczne
Jednym z kluczowych elementów różniących Polsten od Oerlikona był system magazynków. Oerlikon wykorzystywał 60-nabojowy magazynek bębnowy, który był oceniany jako niewygodny przez żołnierzy. Polsten natomiast mógł być używany z bardziej praktycznym 30-nabojowym magazynkiem pudełkowym, co czyniło go łatwiejszym w obsłudze. Uproszczona konstrukcja i możliwość używania różnych typów magazynków przyczyniły się do większej elastyczności i wydajności działa.
Polsten miał także podobne parametry balistyczne do Oerlikona, co czyniło go równie skutecznym w walce z celami powietrznymi. Działko było montowane na różnych platformach, w tym czołgach, co zwiększało jego wszechstronność w działaniach bojowych.
Zastosowanie Polstena na polu bitwy
Działko Polsten znalazło swoje miejsce zarówno w roli przeciwlotniczej, jak i jako wsparcie dla pojazdów lądowych. Było często montowane na brytyjskich czołgach, takich jak Centurion, gdzie pełniło rolę pomocniczego uzbrojenia. Dzięki swojej skuteczności i niewielkiej wadze pozwalało na łatwe manewrowanie oraz szybkie reakcje w sytuacjach zagrożenia.
W trakcie II wojny światowej Polsten był wykorzystywany równolegle z Oerlikonem, co świadczy o jego wysokiej jakości oraz niezawodności. Choć nie wyparł on swojego szwajcarskiego odpowiednika z użytku, jego produkcja przyczyniła się do zwiększenia dostępności broni przeciwlotniczej dla brytyjskich sił zbrojnych.
Użytkownicy Polstena
Po zakończeniu II wojny światowej Polsten był używany nie tylko przez Wielką Brytanię, ale także przez inne kraje. Do jego użytkowników zaliczały się między innymi Kanada, Stany Zjednoczone oraz Australia. Również Polskie Siły Zbrojne korzystały z tej broni, co podkreśla polski wkład w rozwój nowoczesnych technologii wojskowych.
Mimo że produkcja Polstena została zakończona wiele lat temu, broń ta nadal znajduje zastosowanie w niektórych krajach Trzeciego Świata. Jej prostota konstrukcji sprawia, że jest ona łatwa do naprawy i utrzymania, co czyni ją atrakcyjnym rozwiązaniem dla armii dysponujących ograniczonymi zasobami finansowymi.
Pochodzenie nazwy „Polsten”
Nazwa „Polsten” budzi pewne kontrowersje i niejasności. Istnieje wiele teorii dotyczących jej pochodzenia. Niektóre źródła sugerują, że nazwa wywodzi się od słów „Pol” oraz „Sten”, jednak warto zaznaczyć, że działko to nie było projektowane ani produkowane w zakładach Stena. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że nazwa pochodzi od słów Polska oraz Tchechoslovakia (z uwagi na czeski wkład w projekt) i Enfield – miejsce produkcji broni.
Inna teoria zakłada, że „sten” odnosi się do prostoty budowy działka oraz niskich kosztów produkcji. Warto zauważyć, że podobnie jak w przypadku pistoletu maszynowego Sten, Polsten charakteryzował się dużą funkcjonalnością przy niewielkiej liczbie elementów konstrukcyjnych.
Zakończenie
Działko przeciwlotnicze Polsten stanowi przykład owocnej współpracy inżynierów z różnych krajów oraz odpowiedzi na potrzeby armii podczas II wojny światowej. Jego prosta konstrukcja oraz efektywność sprawiły, że pomimo upływu lat pozostaje ono istotnym elementem uzbrojenia wielu armii na świecie. Dzięki elastyczności zastosowania i niskim kosztom produkcji Polsten wyróżniał się na tle innych modeli broni przeciwlotniczej swojej epoki. Pomimo zakończenia produkcji wiele krajów nadal korzysta z tej broni, co świadczy o jej trwałości oraz niezawodności w trudnych warunkach bojowych.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).